Geschreven door De Poldersjamaan | Gepubliceerd: 16 februari 2025 | Leestijd: 5-6 minuten. In dit artikel lees je meer over narcisme.
Als je in deze wereld wakker bent, kun je het niet ontgaan: narcistische energie is overal. In de politiek, in bedrijven, in relaties. Het voelt alsof we leven in een tijd waarin egocentrische macht zich meer dan ooit kan uitleven. Toch is dit fenomeen niet nieuw. Wat wel nieuw is, is onze mogelijkheid om het te zien en te begrijpen vanuit wijsheid uit het verleden.
De genetica van narcisme
Uit onderzoeken weten we dat ongeveer één op de vijfentwintig mensen geboren wordt met narcistische karaktertrekken. Narcisme wordt dus deels bepaald door genetica. Dit is geen morele uitspraak—het is gewoon een gegeven. Wat fascinerend is, is hoe verschillende samenlevingen hier historisch mee omgingen.
In tribale culturen, waar mensen in kleinere groepen leefden en elkaar dagelijks in de ogen keken, werden deze narcistische energieën vroeg herkend. Ze werden benoemd, ter verantwoording geroepen en—als dat nodig was—uit de groep geplaatst. Het natuurlijke weefsel van de gemeenschap bood bescherming tegen dit type misbruik en hield narcisme in toom.
Het moment dat alles veranderde
Zo’n zesduizend jaar geleden gebeurde iets ingrijpends. Mensen vestigden zich in steden. De tribes verdwenen. De natuurlijke bindingen die ons bij elkaar houden—het directe contact, de onderlinge afhankelijkheid, het gezamenlijke doel—raakten naar de achtergrond. Narcisme kreeg hierdoor steeds meer ruimte.
In deze anonimiteit konden narcistische persoonlijkheden zich ontplooien tot iets veel groters: warlords, koningen, autoritaire leiders. De structuren die hen tegelijkertijd tegen gingen houden, waren weg. En sindsdien leven we met de gevolgen van narcisme.
Wat de sjamaan ons leert
De sjamaanse benadering van het leven is in wezen het tegenovergestelde van dit narcistische misbruik. Waar narcisme zegt “ik eerst, en jullie kunnen elkaar tegen elkaar opzetten,” zegt sjamanistische wijsheid: “we zijn verbonden, we groeien samen door empathie, rechtvaardigheid en respect.”
Dit is niet sentimenteel. Dit is pragmatisch. Sjamanen door de eeuwen heen wisten: als je gemeenschap wilt, als je wilt dat de groep floreren, moet je werken met harmonie, niet tegen elkaar in. Sjamanisme richt zich juist op het tegengaan van narcisme in de samenleving.
De moderne uitdaging
Maar hier komt iets ingewikkelds: het sjamanisme van toen is niet hetzelfde als het sjamanisme van nu. De problemen die we vandaag de dag hebben, zijn ingewikkelder. Dat geldt zeker ook voor narcisme in de moderne tijd.
Trauma van narcisme en bescherming in de moderne wereld
In vroegere tijden leefden mensen dichter bij hun natuur, hun creativiteit, hun flow. Hun trauma’s waren direct en concreet. Vandaag de dag zijn onze verwondingen veel genuanceerder. We zijn afgesloten van ons natuurlijke ritme. Onze zenuwen zijn constant geactiveerd. Onze verdedigingsmechanismen—psychologische schijnwerpers die ons beschermen tegen pijn—zijn steeds hoger opgetrokken. Bovendien zien we dat trauma vaak samenloopt met narcisme.
Dit betekent dat het werk van een moderne healer anders moet zijn. Als we zielsdelen proberen terug te brengen naar iemand die diep gewond is door het systeem waarin we leven, zullen we ontdekken dat er innerlijke beschermers zijn die dat proces tegenhouden. Deze beschermers doen wat ze moeten doen: je beschermen. Soms is de eerste stap niet het terugbrengen van verloren zielsenergie, maar het geven van een healing aan het gene dat wacht—het deel dat bang is. In sommige gevallen zijn deze beschermers juist nodig vanwege het effect van narcisme op het individu.
De verlamming van onze creativiteit
Iets anders dat we kunnen zien: in vroegere tijden werkten linker en rechter hersenhelft in meer evenwicht. Onze rechter hersenhelft—de plek van empathie, creativiteit en intuïtie—is in onze moderne cultuur zwaar onderdrukt. Dit heeft deels te maken met de invloed van narcisme op culturele normen.
Daarom organiseerden sjamanen eeuwenlang dagenlange festiviteiten, ceremonies, vision quests. Deze waren niet alleen religieus. Ze waren neurofysiologisch noodzakelijk. Ze activeerden en integreerden de delen van ons brein die in ons dagelijks leven verdwenen waren. Zo werd narcisme tegengegaan door groepsprocessen.
Het Waarom van narcisme maakt verschil
Nu je begrijpt waar narcisme vandaan komt en waarom het in onze wereld zo kan groeien, verandert er iets. Begrip is de eerste stap naar transformatie.
We hoeven ons niet schuldig te voelen over de tijd waarin we leven. We hoeven ons niet machteloos te voelen tegenover narcistische krachten om ons heen. Maar we moeten wel wakker worden. We moeten onszelf herinneren wat empathie is, wat gemeenschap voelt, wat het betekent om in ons natuurlijke flow te leven. Narcisme vraagt erom dat wij bewust handelen en reflecteren.
Dit is het werk van onze tijd. En je bent niet alleen daarin. Uiteindelijk is kritisch kijken naar narcisme noodzakelijk voor groei en verbinding.
0 reacties